Turkish students’ education in Europe on the eve of and during the Second World War
DOI:
https://doi.org/10.22633/rpge.v30i00.21567Keywords:
Turkish students, Europe, Second World War, Education, Student mobilityAbstract
The purpose of this study is to examine the challenges that Turkish students faced in Europe between 1929 and 1946, including their evacuation during the Second World War. The research employed historical analysis and document review. Archival documents, contemporary newspaper reports, and scholarly works were reviewed as primary and secondary sources. The data were analysed qualitatively. Press reports criticized employment outside graduates’ expertise, low salaries, and cultural adaptation issues during the pre-war period as a “waste of youth.” Wartime accounts describe occupation, bombings, visa obstacles, and communication breakdowns. Official complaints about student conduct also reveal tensions in crisis management. A regulation reported in 1944 sought to strengthen supervision, although its implementation and effects are not established by these sources. The findings contribute to the history of educational policy by relating international student mobility to funding, institutional coordination, and educational continuity.
Downloads
References
141 talebemiz dün Avrupa’dan döndü. (1945, August 21). Tan, p. 2.
[Administrative measures concerning students abroad]. (n.d.). (BCA, 30.18.1.2.8.3.38.3). Cumhuriyet Arşivi, Türkiye.
Akkor, N. (2022). İkinci Dünya Savaşı döneminde Avrupa’da eğitim alan Türk öğrenciler (1939–1940) [Turkish students studying in Europe during the Second World War (1939–1940)]. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 7(Special issue: Dr. Mahmut Kırkpınar’a Armağan), 1244–1291. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1209918
Almanya’dan dönen talebeler. (1939, October 5). Cumhuriyet, p. 2.
Almanya’dan Türkler geliyorlar. (1939, August 31). Tan, p. 3.
Amerikan ruhiyatı. (1933, July 15). Hâkimiyet-i Milliye, p. 4.
Aslan, C. (2016). Cumhuriyetin erken döneminde yurt dışına eğitim bilimleri alanından öğrenci gönderilmesi (1923–1940) [Sending students abroad in educational sciences in the early Republic (1923–1940)]. Turkish Studies, 11(3), 201–220. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9135
Avrupa’da okuyan Türk gençlerinin kontrolü meselesi. (1937, June 20). Cumhuriyet, pp. 1, 7.
Avrupa’da tahsil meselesi. (1931, July 29). Milliyet, p. 1.
Avrupa’da tahsil. (1934, September 11). Vakit, p. 3.
Avrupa’daki talebelerimiz. (1940, June 15). Tan, p. 5.
Avrupa’ya tahsile gidecek talebeler. (1937, January 6). Ulus, p. 2.
Avrupa’ya tahsile giden lise mezunları. (1932, September 4). Vakit, p. 3.
Avrupa’ya tahsile gönderilecek talebe. (1935, April 12). Milliyet, p. 3.
Belçika’da tahsilde bulunan on talebemiz daha geldi. (1940, June 3). Tan, p. 2.
Belçika’daki talebemiz meselesi. (1940, June 11). Tan, p. 5.
Belçika’dan on talebe geldi. (1940, June 2). Tan, p. 2.
Berkes, N. (2014). Türkiye’de çağdaşlaşma [Modernization in Türkiye]. Yapı Kredi Yayınları.
Bir talebenin şikâyeti. (1933, September 3). Milliyet, p. 3.
Caetano, J. C. R. (2025). E o mundo avança: A missão de internacionalização académica. Revista on line de Política e Gestão Educacional, 29, Article e025005. https://doi.org/10.22633/rpge.v29i00.20060
Çidem, M. (2017). Tanzimat döneminde Avrupa’ya öğrenci gönderme sürecinde ortaya çıkan sorunlar [Problems in the process of sending students to Europe during the Tanzimat period]. The Journal of Academic Social Science Studies, (57), 579–586. https://doi.org/10.9761/JASSS7085
Conceição, J. C., Amorim, M. D., & Real, G. C. M. (2020). Mobilidade estudantil na América Latina: Revelações da validação de títulos estrangeiros no Brasil. Revista on line de Política e Gestão Educacional, 24(esp. 1), 747–761. https://doi.org/10.22633/rpge.v24iesp1.13780
[Correspondence concerning admission to naval architecture studies]. (n.d.). (TDA, 502/23249-101724-10). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning Hasan Mumcu]. (n.d.). (TDA, 501/322267-129139-1). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning Hatice Ağaş]. (n.d.). (TDA, 502/23781-103735-2). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning permission for Abdulkadir Oğuz to remain in France]. (n.d.). (TDA, 525/37969-154147-53). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning scholarship payments in Austria]. (n.d.). (TDA, 506/42740-192979-23). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning student protection and repatriation]. (n.d.). (TDA, 508/44325-211449-2). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning Turkish students in Rome]. (n.d.). (TDA, 541/44226-210239-39). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Correspondence concerning visas for students in Germany]. (n.d.). (TDA, 508/44325-211448-2). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
Cumhuriyet. (1931, February 18). Cumhuriyet vapurile gelen yolculardan bazıları ve talebelerimiz [Some of the passengers who came with the steamship Cumhuriyet and our students] [Photograph]. Cumhuriyet, (2434), 1. Istanbul University Library Historical Periodicals Digital Archive.
Cumhuriyet vapuru ile gelenler. (1945, August 22). Akşam, p. 3.
Cumhuriyet vapuru Marsilya’dan geldi. (1945, August 21). Son Posta, p. 1.
Deveci, S. Y. (2023). II. Mahmud döneminde yurt dışına gönderilen öğrenciler [Students sent abroad during the reign of Mahmud II] [Unpublished master’s thesis]. İstanbul Topkapı Üniversitesi.
[Discussion of educational reform during the Tanzimat period]. (1939, November 18). Tan, p. 5.
Doğan, A., & Çetin, S. (2022). Birinci Dünya Savaşı yıllarında Almanya’ya giden bazı Osmanlı öğrencileri [Some Ottoman students who went to Germany during the First World War]. In XVIII. Türk Tarih Kongresi, 1–5 Ekim 2018, Ankara (Vol. 3, Osmanlı Tarihi ve Medeniyeti, pp. 87–105). Türk Tarih Kurumu.
Dün sabah Avrupa’dan gelenler. (1940, June 9). Tan, p. 2.
Dün sabah gelenler. (1940, June 4). Tan, p. 2.
Dün şehrimize gelen talebeler ve yabancılar. (1940, June 6). Tan, p. 2.
Ecnebi memleketlerde tahsilde bulunanlar. (1944, March 2). Tan, p. 3.
Ecnebi memleketlere gönderilecek talebe hakkında kanun [Law concerning students to be sent to foreign countries], Law No. 1416, Resmî Gazete, No. 1169, 6940–6942 (1929, April 16).
[Embassy complaints concerning Turkish students in Berlin]. (n.d.). (BCA, 30.10.0.0/142.14.8). Cumhuriyet Arşivi, Türkiye.
Erdoğan, A. (2010). Tanzimat döneminde yurtdışına öğrenci gönderme olgusu ve Osmanlı modernleşmesine etkileri [Sending students abroad during the Tanzimat period and its effects on Ottoman modernization]. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(20), 121–151.
Ergün, M. (2001). Batılılaşma dönemi Osmanlı eğitim sisteminin gelişimine mukayeseli bir bakış [A comparative view of the development of the Ottoman educational system during Westernization]. In H. Y. Nuhoğlu (Ed.), Osmanlı dünyasında bilim ve eğitim milletlerarası kongresi tebliğleri: İstanbul, 12–15 Nisan 1999 (pp. 89–102). IRCICA.
Fransa’dan dönen bir talebenin anlattıkları. (1940, May 30). Tan, p. 2.
Gül, O. K., & Doğan, M. (2020). Cumhuriyet döneminde yurt dışına öğrenci gönderme faaliyetleri ve “Talha Sabuncu” örneği [Sending students abroad during the Republic and the case of Talha Sabuncu]. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(24), 232–254. https://doi.org/10.33692/avrasyad.832770
Gündüz, M. (2015). Diyar-ı ecnebîde tahsil-i ilm serüvenimiz (1830–1950) [The experience of studying abroad (1830–1950)]. Eğitime Bakış: Eğitim-Öğretim ve Bilim Araştırma Dergisi, 11(34), 21–36.
Harp sahasında kalan talebemizin vaziyeti. (1940, June 10). Tan.
İçke, A. (2018). Atatürk dönemi yurt dışı eğitimi (1923–1938) [Education abroad during the Atatürk period (1923–1938)]. Atatürk Araştırma Merkezi.
[Inquiry concerning student living expenses in Italy]. (n.d.). (TDA, 581/87992-320679-42). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
İş Kanunu’nun tatbiki için hazırlıklar başlıyor. (1935, April 17). Akşam, pp. 1, 4.
İsviçre’den dün gelenler. (1940, May 20). Tan, p. 2.
Lisans dersleri. (1931, January 23). Milliyet, p. 3.
Liyej ve Bürüksel’deki 33 talebemiz geliyor. (1940, June 22). Tan, p. 2.
Londra Halkevi ve Türk talebesi. (1943, January 30). Tan, p. 3.
[Musa Yıldız’s petition concerning a United States visa]. (n.d.). (TDA, 502/23781-103735-1). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Official complaints concerning students remaining in Paris]. (n.d.). (BCA, 30.10.0.0/142.14.9). Cumhuriyet Arşivi, Türkiye.
[Official response to allegations of mistreatment in Germany]. (n.d.). (TDA, 501/32162-127639-1). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
Pedagoji Enstitüsü yakında açılıyor. (1937, January 9). Akşam, p. 5.
[Reply concerning wartime conditions and student expenses in Italy]. (n.d.). (TDA, 581/87992-320679-41). Türk Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivi, Türkiye.
[Report of mistreatment of Turkish students in Germany]. (1939, August 21). Son Telgraf, p. 1.
[Report on graduates returning from studies abroad]. (1939, August 28). Vakit, p. 2.
[Report on returning nurses and the Nurses’ Training School]. (1936, September 22). Cumhuriyet, p. 2.
[Report on Turkish students returning from Germany aboard Drottningen]. (1945, April 11). Tan, pp. 3–4.
Şekercilik kimyagerliği tahsili. (1937, December 20). Ulus, p. 4.
Sertel, Z. (1939a, February 26). Gençleri nasıl kayıp ediyoruz? Tan, pp. 1–2.
Sertel, Z. (1939b, March 1). Gençlerimizi nasıl israf ediyoruz? Tan, pp. 1–2.
Sertkaya, A., & Yılmaz, Y. (2016). II. Dünya Savaşı başlangıcında Belçika’daki Türk öğrenciler [Turkish students in Belgium at the beginning of the Second World War]. Tarih ve Gelecek Dergisi, 2(2), 130–139. https://doi.org/10.21551/jhf.v2i2.5000189215
Tahsil için Fransa’ya müsaade edilecek. (1946, October 11). Ulus.
Tahsilden dönen gençlerimiz. (1938, January 7). Ulus, p. 8.
Tahsilden dönen gençlerimizi nasıl kaybediyoruz. (1939, February 28). Tan, pp. 1, 4.
Telefon işleri için Avrupa’da. (1938, October 8). Akşam, p. 3.
Ulu, C. (2014). 1416 sayılı “Ecnebi memleketlere gönderilecek talebe hakkında kanun” ve Cumhuriyetin ilk yıllarındaki uygulamaları [Law No. 1416 on students sent abroad and its implementation in the early Republic]. Tarih Okulu Dergisi, 7(XVII), 495–525. https://doi.org/10.14225/Joh424
Vatan topraklarına elim bir dönüş. (1945, August 19). Cumhuriyet, p. 1.
Yabancı memleketlerdeki talebeye verilecek ücret miktarı tespit edildi. (1940, July 3). Vakit, p. 3.
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Revista on line de Política e Gestão Educacional
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Manuscritos aceitos e publicados são de propriedade da Revista on line de Política e Gestão Educacional. É vedada a submissão integral ou parcial do manuscrito a qualquer outro periódico. A responsabilidade do conteúdo dos artigos é exclusiva dos autores. É vedada a tradução para outro idioma sem a autorização escrita do Editor ouvida a Comissão Editorial Científica.
