MATRIZES DE MATERIALIDADE EM RELATÓRIOS DE SUSTENTABILIDADE CORPORATIVOS: UMA PERSPECTIVA DA SEMIÓTICA TENSIVA E PLÁSTICA
MATERIALITY MATRICES IN CORPORATE SUSTAINABILITY REPORTS: A TENSIVE AND PLASTIC SEMIOTICS PERSPECTIVE
DOI:
https://doi.org/10.21709/casa.v18i2.20509Palabras clave:
Anthropocene, Sustainability discourse, Sustainability reportingResumen
Os Relatórios de Sustentabilidade (RS), elaborados segundo diretrizes padronizadas no meio corporativo, utilizam matrizes de materialidade para identificar e priorizar temas de maior impacto econômico, ambiental e social, relacionando valores como financeiro x socioambiental, empresa x stakeholders, e severidade x probabilidade, e revelando como as empresas atribuem significado aos elementos percebidos como riscos. Este estudo analisa matrizes de empresas do Índice de Sustentabilidade Empresarial (ISE B3) que recorrem a gráficos cartesianos para comunicar tais temas, a partir da semiótica tensiva (Zilberberg, 2011) e plástica (Greimas; Courtés, 1989; Dondero, 2010, 2025). Argumenta-se que esses dispositivos visuais funcionam como instrumentos de legitimação corporativa, manipulando riscos imprevisíveis como elementos programáveis, dessensibilizando seu caráter disruptivo. Inspirado em Latour (2004, 2020), o estudo problematiza como tais representações se apoiam na separação moderna entre Natureza e Política, enquadrando fenômenos profundos do Antropoceno em formatos gráficos que pressupõem controle e previsibilidade. A análise considera dimensões eidéticas, cromáticas e topológicas para mostrar como escolhas visuais carregam significados que orientam interpretações sobre prioridades e impactos. Conclui-se que as matrizes de materialidade são dispositivos semióticos complexos que moldam a percepção das organizações sobre os temas que consideram significativos e sobre seus impactos, validando suas narrativas de sustentabilidade.
Palavras-chave: Semiótica tensiva. Semiótica plástica. Discurso corporativo.
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2025 CASA: Cadernos de Semiótica Aplicada

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
Los autores de los trabajos aprobados concuerdan en ceder a CASA los derechos no exclusivos de publicación, permaneciendo libres para colocar a disposición sus textos en otros medios desde que sea mencionada la publicación de la primera versión en la revista. Autorizan, además, a la revista a ceder su contenido para reproducción en indexadores, repositorios y similares. Es vedada la traducción para otro idioma sin la autorización escrita del Editor, oída la Comisión Editorial. La responsabilidad del contenido de los artículos es exclusiva de los autores.