Um estudo comparativo dos modelos de governança universitária autônoma e suas implicações para o Vietnã
DOI:
https://doi.org/10.22633/rpge.v30iesp1.20918Palavras-chave:
Autonomia universitária, Governança universitária, Análise comparativa, Reforma do ensino superior, ResponsabilidadeResumo
Este estudo examina a autonomia universitária por meio de uma análise comparativa de modelos de governança na Finlândia e na Suécia (modelo nórdico), na Universidade da Califórnia, nos Estados Unidos (modelo anglo-americano), e na Tailândia (modelo do Sudeste Asiático). Utilizando uma abordagem qualitativa comparativa, analisa estruturas de governança, níveis de autonomia e mecanismos de responsabilização em diferentes sistemas de ensino superior. Os resultados indicam que a autonomia universitária é específica ao contexto, sendo moldada por tradições políticas, culturas institucionais e marcos regulatórios. O modelo nórdico enfatiza uma autonomia regulada sob forte supervisão pública, enquanto o modelo anglo-americano destaca a independência institucional e uma governança orientada ao mercado. O modelo do Sudeste Asiático reflete reformas gerenciais em um contexto em desenvolvimento. Com base nesses achados, o estudo propõe implicações para o Vietnã, enfatizando que uma autonomia eficaz requer não apenas descentralização legal, mas também estruturas de governança coerentes, capacidade de liderança e sistemas de responsabilização. A autonomia universitária deve ser compreendida como uma reforma sistêmica que equilibra flexibilidade institucional com responsabilidade pública e equidade social.
Downloads
Referências
Ahlbäck Öberg, S., & Sundberg, E. (2016). Avkollegialiseringen av den svenska högskolan. In S. Ahlbäck Öberg, L. Bennich-Björkman, J. Hermansson, A. Jarstad, C. Karlsson, & S. Widmalm (Eds.), Det hotade universitetet (pp. 52–57). Dialogos.
Ahlbäck Öberg, S., & Sundberg, E. (2017). Vad har hänt med det kollegiala styret. In L. Wedlin & J. Pallas (Eds.), Det ostyrda universitetet? Perspektiv på styrning, autonomi och reform av svenska lärosäten (pp. 91–119). Makadam.
Ahlbäck Öberg, S., & Wockelberg, H. (2016). Nordic administrative heritages and contemporary institutional design. In C. Greve, P. Lægreid, & L. H. Rykkja (Eds.), Nordic administrative reforms: Lessons for public management (pp. 57–78). Palgrave Macmillan.
Alleman, N. F., Allen, C. C., & Haviland, D. (2017). Collegiality and the collegium in an era of faculty differentiation. ASHE Higher Education Report, 43(4), 7–122. https://doi.org/10.1002/aehe.20118
Balle Hansen, M., Lægreid, P., Pierre, J., & Salminen, A. (2012). Comparing agencification in Nordic countries. In K. Verhoest, S. Van Thiel, G. Bouckaert, & P. Lægreid (Eds.), Government agencies: Practices and lessons from 30 countries (pp. 259–264). Palgrave Macmillan.
Bull, T. (2018). Institutions and division of powers. In H. Krunke & B. Thorarensen (Eds.), The Nordic constitutions: A comparative and contextual study (pp. 43–66). Hart Publishing.
Casson, A. (2019). A reasonable autonomy: Some questions about academic autonomy in the Nordic countries. Sveriges universitets- och högskoleförbund.
Christensen, T. (2011). University governance reforms: Potential problems of more autonomy? Higher Education, 62(4), 503–517. https://doi.org/10.1007/s10734-010-9401-z
Degn, L. (2015). Translating governance ideas in Danish higher education. Higher Education Policy, 28(3), 295–313. https://doi.org/10.1057/hep.2014.22
Degn, L., & Sørensen, M. P. (2015). From collegial governance to conduct of conduct: Danish universities set free in the service of the state. Higher Education, 69(6), 931–946. https://doi.org/10.1007/s10734-014-9814-1
Douglass, J. A. (2015). How the University of California got its autonomy (Research & Occasional Paper Series). University of California.
Enders, J., De Boer, H., & Weyer, E. (2013). Regulatory autonomy and performance: The reform of higher education re-visited. Higher Education, 65(1), 5–23. https://doi.org/10.1007/s10734-012-9578-4
Erkkilä, T., & Piironen, O. (2014). Shifting fundaments of European higher education governance: Competition, ranking, autonomy and accountability. Comparative Education, 50(2), 177–191. https://doi.org/10.1080/03050068.2013.807642
Hai, P. T. T., & Anh, L. T. K. (2022). Academic staff’s participation in university governance: A move towards autonomy and its practical problems. Studies in Higher Education, 47(8), 1613–1626. https://doi.org/10.1080/03075079.2021.1896798
Hien, D. T. M., Van Bao, N., & Phuong, N. V. (2022). Developing a system of indicators to assess university autonomy competence at the institutional level: A case in developing countries. MOJEM: Malaysian Online Journal of Educational Management, 10(3), 18–37.
Hoa, N. T. (2022). Autonomy in higher education in Vietnam. International Journal of Business, Economics and Management, 5(4), 470–477.
Holmén, J. (2018). Den demokratiska skolan: Om likvärdighet och delaktighet 1960–2020. In H. Meinander, P. Karonen, & K. Östberg (Eds.), Demokratins drivkrafter (pp. 257–294). Svenska litteratursällskapet.
Holmén, J. (2022). The autonomy of higher education in Finland and Sweden: Global management trends meet national political culture and governance models. Comparative Education, 58(2), 147–163. https://doi.org/10.1080/03050068.2021.1956727
Jarernsiripornkul, S., & Pandey, I. M. (2018). Governance of autonomous universities: Case of Thailand. Journal of Advances in Management Research, 15(3), 288–305. https://doi.org/10.1108/JAMR-01-2017-0003
Mai, A. N., Do, H. T. H., Mai, C. N., & Nguyen, N. D. (2022). Models of university autonomy and their relevance to Vietnam. Journal of Asian Public Policy, 15(3), 394–410. https://doi.org/10.1080/17516234.2021.1872603
Narikka, J., & Nurmi, E. (2013). Uudet yliopistot ja uudistuvat ammattikorkeakoulut. Tietosanoma.
Peters, B. G. (2018). The politics of bureaucracy: An introduction to comparative public administration (7th ed.). Routledge.
Pruvot, E. B., & Estermann, T. (2017). University autonomy in Europe III: The scorecard. European University Association.
Pruvot, E. B., & Estermann, T. (2018). University governance: Autonomy, structures and inclusiveness. In European higher education area: The impact of past and future policies (pp. 619–638). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-77407-7_37
Shattock, M. (2014). Autonomy, self-government and the distribution of authority: International trends in university governance. In M. Shattock (Ed.), International trends in university governance (pp. 184–198). Routledge.
Sundberg, E. (2013). Autonomireformen: Vad hände med det kollegiala styret? Uppsala University.
Sundberg, E. (2014). Autonomireformen: En kompletterande studie av förändringar i beslutsmakt vid fem lärosäten. Uppsala University.
Wenander, H. (2019). Den statliga förvaltningens konstitutionella ställning i Sverige och Finland. Tidskrift utgiven av Juridiska Föreningen i Finland, 154(3), 103–150.
Zapp, M., Marques, M., & Powell, J. J. W. (2021). Blurring the boundaries: University actorhood and institutional change in global higher education. Comparative Education, 57(3), 1–18. https://doi.org/10.1080/03050068.2020.1835261
Downloads
Publicado
Como Citar
Edição
Seção
Licença
Copyright (c) 2026 Revista on line de Política e Gestão Educacional

Este trabalho está licenciado sob uma licença Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Manuscritos aceitos e publicados são de propriedade da Revista on line de Política e Gestão Educacional. É vedada a submissão integral ou parcial do manuscrito a qualquer outro periódico. A responsabilidade do conteúdo dos artigos é exclusiva dos autores. É vedada a tradução para outro idioma sem a autorização escrita do Editor ouvida a Comissão Editorial Científica.


